Gezien de snel toenemende obesitas en de daaruit voortvloeiende type 2-diabetes, worden zogenaamde ‘anti-obesitasgeneesmiddelen’ steeds populairder. Semaglutide, liraglutide… GLP-1-analogen, die de werking van Glucagon-Like Peptide-1 nabootsen, hebben geen direct effect op het lichaamsvet, maar wel op de belangrijkste oorzaak ervan: een calorie-inname die hoger ligt dan het verbruik. Ze veranderen de relatie met voedsel ingrijpend, door zowel in te werken op de fysieke hongersignalen als op de hersenmechanismen van plezier.
Minder calorieën en betere keuzes
Concreet zorgen GLP-1-analogen voor een drastische vermindering van het hongergevoel door verzadigingssignalen naar de hersenen te sturen alsof men gegeten heeft, zelfs op een lege maag. Deze verzadiging treedt vroeg en langdurig op, omdat deze geneesmiddelen de maaglediging vertragen, wat een gevoel van maagvulling geeft.
Bovendien melden veel patiënten een afname van wat men ‘food noise’ noemt, namelijk de obsessieve gedachten over eten die leiden tot dwangmatig snacken.
Patiënten eten dus minder, maar niet alleen in hoeveelheid. Het lijkt erop dat deze behandelingen leiden tot veranderingen in de voedselvoorkeuren, met een verminderde aantrekkingskracht voor energierijke (vette en suikerrijke) producten, en een sterkere aantrekkingskracht voor eiwitbronnen…
Lees ook: Welk effect hebben caloriearme zoetstoffen op het gewicht?
Voedselaankopen onder de loep
Maar wat is nu eigenlijk de impact van GLP-1-behandelingen op de voedselaankopen? Om deze vraag te beantwoorden, heeft een Deens onderzoeksteam een origineel onderzoek uitgevoerd dat is gepubliceerd in het JAMA (1).
De onderzoekers hebben de kassabonnen van maar liefst 13.565 personen onderzocht, wat overeenkomt met 70% van de Deense markt. Nieuwe gebruikers van GLP-1-analogen werden geïdentificeerd aan de hand van het Deense voorschriftenregister en in een verhouding van 1:3 gekoppeld aan niet-gebruikers op basis van geslacht, leeftijd en inkomen per kwartiel.
De resultaten tonen duidelijk aan dat GLP-1-analogen weliswaar de voedselconsumptie verminderen, maar dat dit ook leidt tot een aanzienlijke daling van de uitgaven in de supermarkt. In het jaar voorafgaand aan de behandeling gaven klanten 52.523 kronen uit aan voedingsmiddelen. Dit bedrag daalde tot 35.051 kronen in het jaar na de start van de behandeling.
Lees ook: Zoetstoffen en MASLD
Verandering in de voedingssamenstelling
Andere vaststelling: de gemiddelde energiedichtheid van de voedselinkopen is licht gedaald, van 209,4 naar 207,3 kcal per 100 g aangekochte levensmiddelen.
Deze daling is voornamelijk te wijten aan een vermindering van het gehalte aan suikers (van 15,7 naar 15,1 g/100 g), koolhydraten (van 19,8 naar 19,3 g/100 g) en verzadigde vetzuren (van 7,3 naar 7,2 g/100 g) in de aankopen.
Daarentegen is het eiwitgehalte van de aankopen gestegen, van 6,6 naar 6,9 g/100 g.
Deze gegevens bevestigen een verandering in de voedingssamenstelling van het dieet, die zich in een vrij gunstige richting ontwikkelt.
De auteurs stelden na de start van de GLP-1-behandeling ook een verschuiving vast in de aankoop van ultrabewerkte voeding naar minder bewerkte producten. Aangezien ultrabewerkte producten vaak rijk zijn aan vetten en/of suikers, draagt dit waarschijnlijk bij tot de verklaring van deze veranderingen, en niet de graad van bewerking op zich.
Het onderzoek kent echter enkele beperkingen:
- een selectiebias gelinkt aan het vrijwillige karakter van de deelname
- het ontbreken van gegevens over de BMI
- het feit dat de observaties enkel betrekking hebben op het eerste jaar van de behandeling, wat geen uitsluitsel geeft over veranderingen op lange termijn
Bekijk de details van de veranderingen sinds de behandeling met GLP-1
Na het gewichtsverlies, het terugkomen in gewicht beperken
Ondanks hun bewezen effectiviteit bij het afvallen, vooral tijdens het eerste behandelingsjaar, zijn GLP-1-analogen geen wondermiddel tegen obesitas.
Tijdens de behandeling moet bijzondere aandacht worden besteed aan de nutritionele kwaliteit van de voeding en aan lichaamsbeweging, zodat de behoefte aan voedingsstoffen gedekt wordt en de vetvrije massa behouden blijft.
Een van de grootste nadelen van deze behandelingen – en dat geldt ook voor afslankdiëten – is de gewichtstoename zodra de behandeling wordt gestopt. De helft van de patiënten stopt echter binnen een jaar met de behandeling en 70% binnen twee jaar (2).
Dit benadrukt het belang van het aanleren van een gezonde levensstijl, niet alleen tijdens, maar ook na een behandeling met GLP-1-analogen.
Binnen de beschikbare hulpmiddelen kunnen zoetstoffen een interessante rol spelen. Zoals de klinische studie SWEET heeft aangetoond, kan het vervangen van suiker door producten met zoetstoffen na gewichtsverlies effectief zijn om gewichtstoename te beperken.
Lees ook: Caloriearme zoetstoffen, nuttig voor het behoud van gewichtsverlies