De kip of het ei?
Het is een beetje zoals het verhaal van de kip en het ei: wat was er eerst en heeft het andere voortgebracht?
Talrijke studies hebben significante verbanden aangetoond tussen obesitas, meer bepaald de neiging om obesitas te ontwikkelen, en de aard van de darmmicrobiota: samenstelling van micro-organismen, alfa-diversiteit enz. Obesitas wordt, net als andere aandoeningen zoals diabetes type 2, in verband gebracht met een kenmerkend profiel van de darmmicrobiota. Maar de vraag die iedereen zich nog steeds stelt, is of deze kenmerken van de microbiota een oorzaak of een gevolg zijn van obesitas…
Het ‘cafetariadieet’ maakt dik
Om vooruitgang te boeken bij deze netelige kwestie heeft een team van de School of Biomedical Sciences in Sydney (Australië) eigen onderzoek uitgevoerd bij ratten, waarbij gebruik werd gemaakt van een beproefd model om de dieren zwaarlijvig te maken. Dit model is gebaseerd op het bekende zogenaamde “cafetariadieet”, dat al decennialang in onderzoek wordt gebruikt om dieren dikker te maken. Het gaat om voeding die rijk is aan vetten, suikers en geraffineerde zetmelen, die zo lekker is voor het dier dat het meer gaat eten dan het fysiologisch nodig heeft. Dit model wordt gebruikt om kenmerken weer te geven die we zien bij mensen die een modern westers dieet volgen. In tegenstelling tot langdurige klinische studies bij mensen, maakt dit diermodel het mogelijk om de verschillende omgevingsfactoren die van invloed kunnen zijn op gewichtstoename beter te controleren.
Lees ook: Gezonder eten om obesitas te voorkomen
De neiging om aan te komen verschilt van persoon tot persoon
Het is al lang bekend dat sommige mensen meer neiging hebben om aan te komen dan anderen. Dit geldt ook voor dieren. Sommige studies hebben aangetoond dat dieren die meer geneigd zijn om aan te komen, een andere darmmicrobiota hebben dan dieren die minder geneigd zijn om dik te worden. Sommigen hebben hieruit geconcludeerd dat niet zozeer het voedsel, maar de darmmicrobiota bepaalt of men risico loopt om aan te komen of niet. Andere studies hebben echter geen dergelijke verschillen aangetoond, wat veel twijfel laat bestaan over de causale rol van de darmmicrobiota bij gewichtstoename.
Deze interne meta-analyse heeft betrekking op experimenten die sinds 2015 bij ratten zijn uitgevoerd, waarbij steeds dezelfde procedures, dezelfde samenstelling van het cafetariadieet en dezelfde meettechnieken voor het meten van de voedselinname zijn gebruikt.
Veranderingen in de microbiota bij obesitas
Dit is de eerste keer dat een meta-analyse naar de kans op het ontwikkelen van door voeding veroorzaakte obesitas in verband wordt gebracht met veranderingen in de diversiteit en samenstelling van de darmmicrobiota bij ratten. Wat blijkt uit deze studie? Ten eerste dat het “cafetariadieet” inderdaad een effect heeft op de microbiota van de dieren, met duidelijke veranderingen in de globale samenstelling, waaronder een afname van de microbiële rijkdom. Obesitas wordt onder andere in verband gebracht met een toename van bepaalde soorten (Bacteroides en Blautia). Een belangrijke bevinding is echter dat de alfa-diversiteit en de samenstelling van de microbiota niet verschilden tussen ratten die vatbaar waren voor obesitas en ratten die resistent waren tegen obesitas, ongeacht de voedingsgroep (cafetariadieet of niet).
Lees ook: Zoetstoffen niet schadelijk voor de darmmicrobiota
De microbiota bepaalt niet de neiging tot gewichtstoename
Deze studie toont dus aan dat, hoewel de microbiota weliswaar aanzienlijk wordt beïnvloed door het volgen van een cafetariadieet, deze veranderingen geen verband lijken te houden met de individuele vatbaarheid voor gewichtstoename. Met andere woorden, dit suggereert dat het niet uw darmmicrobiota is die ervoor zorgt dat u gemakkelijker aankomt. En omgekeerd is het ook niet de darmmicrobiota die u kan beschermen tegen de schadelijke effecten van een vet- en suikerrijk cafetariadieet.
En wat de darmmicrobiota betreft: laten we niet vergeten dat uit de klinische SWEET-studie is gebleken dat het vervangen van suikers door zoetstoffen na een dieet niet alleen bijdraagt aan een groter gewichtsverlies, maar ook gepaard gaat met gunstige veranderingen in de samenstelling van de darmmicrobiota.
Meer informatie over de SWEET-studie vindt u hier