Het effect van een maaltijd op de bloedsuikerspiegel
Als de bloedsuikerspiegel of het suikergehalte in het bloed stijgt na een maaltijd of een tussendoortje, komt dat doordat koolhydraten na de vertering worden omgezet in glucose die in het bloed terechtkomt. De glycemische index (GI) geeft aan hoe snel een voedingsmiddel of drankje de bloedsuikerspiegel (glycemie) doet stijgen: hoe hoger de GI, hoe sneller de bloedsuikerspiegel stijgt. Een sterke stijging van de bloedsuikerspiegel leidt echter tot een aanzienlijke afgifte van insuline. Dit heeft als nadeel dat ongebruikte energie in de vorm van vet wordt opgeslagen. Kortom, het bevordert de omzetting van glucose in vet. Daarom wordt bij sommige methoden voor gewichtsbeheersing aangeraden om de voorkeur te geven aan voedingsmiddelen met een lage of gemiddelde GI. Bovendien is bij diabetici de insulineproductie onvoldoende, waardoor extra aandacht nodig is om sterke stijgingen van de glycemie te beperken.
De glycemische index is vast, de bloedsuikerspiegel is variabel
De glycemische index van voedingsmiddelen wordt berekend voor een vaste hoeveelheid verteerbare koolhydraten (dus exclusief vezels), namelijk 50 gram. De GI van een voedingsmiddel verandert dus niet. Echter, hetzelfde voedingsmiddel kan zeer verschillende effecten hebben op de bloedsuikerspiegel, afhankelijk van:
- De geconsumeerde hoeveelheid: hoe groter de hoeveelheid, hoe groter het effect op de bloedsuikerspiegel
- De context van de maaltijd: een voedingsmiddel of drankje dat apart wordt geconsumeerd, buiten de maaltijden (op een lege maag), heeft een sneller effect op de bloedsuikerspiegel dan wanneer het tijdens een maaltijd wordt ingenomen. De mix van voedingsstoffen in de maag vertraagt namelijk de maaglediging en stelt zo het verschijnen van glucose in het bloed uit.
Om ook rekening te houden met de hoeveelheid geconsumeerde koolhydraten is het concept van de glycemische lading ontwikkeld.
Meer informatie over de glycemische index en de glycemische lading
Wat zijn de officiële aanbevelingen met betrekking tot de glycemische index?
De glycemische index wordt erkend als maatstaf en er bestaan zeer gedetailleerde tabellen. Er bestaat echter geen eensgezindheid over het werkelijke nut ervan voor de gezondheid. De meeste voedingsaanbevelingen van nationale of internationale instanties hechten slechts relatief belang, of zelfs helemaal geen belang, aan de glycemische index. De Wereldgezondheidsorganisatie bijvoorbeeld erkent de glycemische index als een indicator voor de kwaliteit van koolhydraten, maar geeft de voorkeur aan een alomvattende aanpak op basis van de consumptie van volwaardige en vezelrijke voedingsmiddelen: volkoren granen, groenten, fruit en peulvruchten. Het beperken van vrije suikers maakt ook deel uit van deze aanbevelingen. De organisatie beveelt niet aan om de GI systematisch op de etiketten van voedingsmiddelen te vermelden (zoals soms gebeurt in bepaalde landen zoals de Verenigde Staten en Australië), omdat het bewijs dat de GI op zichzelf leidt tot een vermindering van niet-overdraagbare ziekten als te zwak wordt beschouwd.
Lees ook: Wat zijn “vrije suikers”?
Caloriearme zoetstoffen en de glycemische index
Ongeacht het belang dat aan de glycemische index van voedingsmiddelen wordt gehecht, weet dat de vervanging van suiker door caloriearme zoetstoffen leidt tot een duidelijke verlaging van de glycemische index. En dat is normaal, aangezien caloriearme zoetstoffen niet worden omgezet in bloedglucose en daardoor geen invloed hebben op de bloedsuikerspiegel. Dit is vooral duidelijk bij frisdranken, waar alle suikers kunnen worden vervangen door caloriearme zoetstoffen. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid heeft trouwens een gezondheidsclaim goedgekeurd waarin staat dat de stijging van de bloedsuikerspiegel na het eten van een product lager is als suiker wordt vervangen door een zoetstof.
Wilt u meer weten over de glycemische index van verschillende dranken
Klik hier